Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde
Skip Navigation Links
Home
Bestuur
Lidmaatschap
Publicaties
Kaarten
Mededelingen
Links
Contacteer ons
Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde

Een stukje geschiedenis

De belangstelling voor het eigen verleden en het bewaard gebleven cultuurpatrimonium dateert te Dendermonde uit de eerste helft van de 19de eeuw.  Onder impuls van figuren als Prudens Van Duyse, Klemens Wytsman en Alphonse De Vlaminck werd in 1862 de Oudheidkundige Kring der Stad en des voormaligen Lands van Dendermonde opgericht.  Het werkgebied bestaat uit Dendermonde en de 16 gemeenten die tot het Land van Dendermonde behoorden: Laarne, Kalken, Overmere, Uitbergen, Berlare, Zele, Grembergen, Moerzeke, Hamme, Baasrode, Opwijk, Sint-Gillis-bij-Dendermonde, Lebbeke, Denderbelle, Wetteren en Schellebelle (met Wanzele).  Verder nog de gemeenten van de voormalige Heerlijkheid Dendermonde: Sint-Amands, Appels, Oudegem, de heerlijkheden Eegene, Wieze- en Moorsel-Kapittel en de ooit tot het Land van Aalst behorende gemeente Mespelare.

De werking bestond aanvankelijk uit het publiceren van bijdragen en bronnenuitgaven over de geschiedenis van de eigen streek en uit het inrichten van een oudheidkundig museum dat in 1895 zijn deuren opende.  Toen de stad in 1914 door de Duitse troepen systematisch werd verwoest en het stadsarchief en de stadsbibliotheek in de vlammen opgingen, stokte de werking voor vele jaren.
Pas eind 1937 werd de Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde heropgericht en hernam de werking, die toen bestond uit publiceren, inrichten van voordrachten, tentoonstellingen en studiereizen, en ijveren voor de bescherming van waardevolle monumenten en voor de uitbreiding van de museumverzamelingen.

Ook nu blijft de Oudheidkundige Kring zich met zijn meer dan 450 leden actief inzetten voor de verwezenlijking van deze doelstellingen.

Publicaties, bibliotheek, archief: zie Publicaties

Museum

De Oudheidkundige Kring begon vanaf zijn stichting eveneens met het aanleggen van een collectie voorwerpen en documenten betreffende de geschiedenis van het oude Land van Dendermonde.  In 1895 opende het eerste museum zijn deuren in de schepenzaal van het stadhuis.  In 1899 werden de verzamelingen overgebracht naar het voormalige Vleeshuis, waar ze in 1914 geplunderd werden.
In 1938 vertrouwde het stadsbestuur het beheer van het museum terug toe aan de Oudheidkundige Kring.  Dit was het begin van een nieuwe bloeiperiode.  In 1969-1973 onderging het museum een totale herinrichting.  In 1986-1991 werd het gebouw zelf grondig gerestaureerd en nadien geleidelijk aan heringericht met moderne toonkasten, een nieuwe verlichting, centrale verwarming, brand- en inbraakdetectie, een museumwinkel, enz.  Het gebouw en de collecties worden sedert het einde van de jaren zeventig volledig beheerd door de Stad Dendermonde.

Het huidige museumaanbod omvat:

  • Vleeshuismuseum (Grote Markt 32)
  • Museum voor Volkskunde (Begijnhof 24-25)
  • Begijnhofmuseum (Begijnhof 11 en 25)
  • Zwijvekemuseum (Nijverheidsstraat 1)

Archeologie, monumentenzorg, industriële archeologie

Belangstelling voor archeologische vondsten en voor merkwaardige monumenten zat steeds vervat in de eerste doelstellingen van de Oudheidkundige Kring.  De opgravingen op de Zwijvekekouter (1933-1935) werden mogelijk gemaakt dank zij de persoonlijke contacten van enkele leden en bestuursleden.  In de jaren veertig en vijftig diende men dossiers in ter bescherming van de belangrijkste openbare gebouwen.
 In 1978 kwam de Werkgroep voor Archeologie en Monumentenzorg tot stand, die jarenlang zou ijveren voor het samenstellen van beschermingsdossiers en het op beperkte schaal uitvoeren van archeologisch onderzoek in het Dendermondse.  Na het van kracht worden van het nieuwe decreet op het archeologisch patrimonium, beperkt de werking zich voorlopig tot het verstrekken van adviezen en het uitvoeren van werfcontroles.  Het stadsbestuur stelt sedert 1999 jaarlijks financiële middelen ter beschikking voor luchtfotografische prospecties, wetenschappelijk onderzoek en het conserveren van oude en recente bodemvondsten.

Voordrachten en studiereizen

Na de Tweede Wereldoorlog organiseerde de Oudheidkundige Kring in toenemende mate voordrachten en studiereizen.  De voordrachten behandelden aanvankelijk onderwerpen die in de eigen publicaties aan bod kwamen.  Sedert de jaren zeventig komen jaarlijks een tweetal onderwerpen uit de nationale en internationale cultuurgeschiedenis aan bod.  Sedert 1990 organiseert onze vereniging tweejaarlijks ook een expertise-avond, waarbij we een korte voordracht koppelen aan de expertise van een aantal door de leden meegebrachte familie- en collectiestukken in tin, koper, porselein, zilver, ceramiek, enz.
De jaarlijkse studiereis die we sedert de jaren veertig inrichtten, groeide inmiddels uit tot één van de meest succesvolle activiteiten van onze vereniging.  Wij bieden onze leden nu jaarlijks een vier- à vijftal binnen- en buitenlandse studiereizen aan naar interessante steden en gemeenten, musea, kastelen, abdijen, merkwaardige tentoonstellingen, enz.  Een perfecte organisatie en een goede sfeer onder de deelnemers waarborgen telkens opnieuw een aangename en cultureel verrijkende dag.

 Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde vzw,
Zetel en secretariaat: Donckstraat 94, 9200 Dendermonde.
Aangesloten bij het Oostvlaams Verbond van de Kringen voor Geschiedenis.